Kleszcz mały czy duży - nic dobrego nie wróży

Informuję, iż w obecnym roku szkolnym 2011/12 kontynuujemy realizację programu „Kleszcz mały czy duży – nic dobrego nie wróży” w szkołach ponadgimnazjalnych powiatu iławskiego.Jest to program edukacyjny dotyczący zapobiegania chorobom przenoszonym przez kleszcze na człowieka, adresowany do uczniów naszego powiatu i całego województwa warmińsko-mazurskiego. Celem programu jest zmniejszenie liczby zachorowań na choroby przenoszone przez kleszcze na człowieka poprzez poszerzenie wiedzy młodzieży szkolnej i ich rodziców w zakresie profilaktyki chorób przenoszonych przez kleszcze, szczególnie szczepień ochronnych jako skutecznej metody profilaktyki kleszczowego zapalenia mózgu i opon mózgowych.

Na terenie powiatu iławskiego przystąpiło do programu, w roku szkolnym 2011/12 - 5 szkół ponadgimnazjalnych (Zespół Szkół Rolniczych w Kisielicach, Zespół Szkół w Suszu, Zespół Szkół  im. Bohaterów Września w Iławie, Zespole Szkół im. Konstytucji 3 Maja w Iławie i Zespół Placówek Szkolno-Wychowawczych w Iławie), w których edukację uczniów i rodziców prowadzili nauczyciele i pielęgniarki przeszkolone przez pracownika Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Iławie na temat:
• sytuacji epidemiologicznej chorób przenoszonych przez kleszcze w Polsce, w województwie warmińsko – mazurskim i na terenie powiatu iławskiego,
• występowania, zasad rozmnażania i odżywiania się kleszczy,
• charakterystyki wybranych chorób przenoszonych przez kleszcze na człowieka,
• metod profilaktyki chorób przenoszonych przez kleszcze na człowieka.

Borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu, to w Polsce najczęstsze choroby przenoszone przez kleszcze na człowieka. Najwięcej przypadków zachorowań stwierdza się w województwie podlaskim oraz warmińsko-mazurskim. Województwo warmińsko-mazurskie jest terenem wysoce endemicznym chorób przenoszonych przez kleszcze. Ma wyższy od ogólnopolskiego wskaźnik zapadalności na te choroby ( wskaźnik zapadalności na boreliozę jest ponad dwukrotnie wyższy natomiast wskaźnik zapadalności na kleszczowe zapalenie mózgu jest siedmiokrotnie wyższy w porównaniu z Polską). Dane epidemiologiczne dla Polski, woj. warmińsko-mazurskiego oraz woj. podlaskiego pokazują wzrost wskaźnika zapadalności liczby zachorowań na boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu. W przypadku boreliozy zakażeniom sprzyja endemiczne występowanie zakażonych kleszczy, wysoki procent zalesienia terenu, istnienie wielu ośrodków turystycznych na terenach zalesionych Warmii i Mazur oraz masowe zbieranie jagód i grzybów w okresie lata i jesieni.

Położenie na terenie endemicznego występowania zakażonych kleszczy przekłada się także na ilość zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu, którego przypadki zachorowań koncentrują się głównie w powiatach wschodnich województwa warmińsko-mazurskiego. W 2011 roku najwyższy wskaźnik zapadalności na boreliozę wystąpił w powiatach: Pisz – 175,3; Ostróda – 111; Mrągowo – 91,7; Giżycko – 74,2; Ełk – 67,0; Olecko – 64,5; Iława – 66,2; Olsztyn – 63,3. Najniższy w powiecie Elbląg – 6,6.W 2011 r. zanotowano też 1 przypadek kleszczowego zapalenia mózgu na terenie powiatu iławskiego, najwyższy wskaźnik zapadalności na wirusowe zapalenie mózgu przenoszone przez kleszcze wystąpiło w powiecie Pisz – 17,5.  Analiza danych epidemiologicznych wskazuje potrzebę prowadzenia działań edukacyjnych w zakresie chorób przenoszonych przez kleszcze na człowieka w celu zwiększenia świadomości mieszkańców województwa dotyczącej profilaktyki boreliozy i kleszczowego zapalenia mózgu. Kleszcze występują powszechnie na terenie całego kraju.Są aktywne od wczesnej wiosny do późnej jesieni.Żyją w miejscach lekko wilgotnych i obfitujących w roślinność.Można spotkać je w lasach i na ich obrzeżach, w zagajnikach, na obszarach porośniętych wysoką trawą, zaroślami lub paprociami, na łąkach, pastwiskach, nad brzegami rzek i jezior.Pojawiają się także w parkach i na działkach.Żyją one w ściółce i w poszukiwaniu swych żywicieli (zwierząt, ludzi) wspinają się na trawy i krzewy.Kleszcze żywią się krwią zwierząt i ludzi.Posiadają zmysły powonienia i temperatury, które pozwalają im na wykrycie „ofiary”.W czasie wysysania krwi przenoszą groźne dla zdrowia wirusy kleszczowego zapalenia mózgu i bakterie boreliozy.

Właściwy ubiór podczas przebywania w siedliskach kleszczy może utrudnić przedostanie się kleszcza na skórę człowieka.Ściąganie gumką nogawek spodni lub wkładanie nogawek w skarpetki, noszenie obuwia krytego i bluzek z długim rękawem.Stosowanie środków odstraszających (repelentów kupionych w aptece).Staranne oglądanie ubrania i skóry po powrocie z lasu, parku i innych siedlisk, w których istnieje ryzyko atakowania ludzi przez kleszcza.Kleszcze zanim zakotwiczą się hypostomem w skórze poszukują odpowiedniego miejsca do żerowania, które następnie znieczulają, dlatego nie czujemy bólu podczas ukłucia. U dzieci najczęściej (w około 70% przypadków) lokalizują się na głowie, zazwyczaj na granicy włosów i za uszami, zaś u dorosłych w miejscach gdzie skóra jest delikatna (najczęściej w naturalnych zgięciach ciała np. pod kolanami, w pachwinach, na brzuchu, pod piersiami). 

Kleszcza należy uchwycić delikatnie pęsetą przy samej skórze i wyciągnąć zdecydowanym ruchem obrotowym.Przy takim ruchu zęby hypostomu stawiają mniejszy opór, przez co kleszcz nie zostaje uszkodzony i nie ma niebezpieczeństwa wylania na skórę zawartości jego ciała, w której mogą znajdować się drobnoustroje. Podczas usuwania kleszcza nie naciskać na jego ciało, nie przypalać, nie smarować masłem, lakierem, nie maltretować albowiem może to doprowadzić do wyrzucenia treści pokarmowej kleszcza do rany i tym samym zwiększyć ryzyko zakażenia. Po wyjęciu kleszcza miejsce ukłucia starannie zdezynfekować. W aptekach dostępne są także różnego rodzaju pompki, które należy stosować zgodnie z zaleceniami producentów.

Więcej informacji na stronie: www.oswiata.sanepid.olsztyn.plwww.kleszczeinfo.pl        

Powiatowa Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna w Iławie                                                     

Dodatkowe informacje